پس از انقلاب صنعتي اول، که اختراع ماشين هاي مکانيکي و ماشين هاي بخار بود، انقلاب صنعتي دوم با ايجاد نيروگاههاي برق و در دسترس قرارگرفتن برق در صنايع به وقوع پيوست. انقلاب صنعتي سوم با ظهور اينترنت، دهکده جهاني و شبکه ارتباطاتي قوي، صنايع را به جلو پيش راند. در ادامه انقلاب صنعتي چهارم که به انقلاب ديجيتال هم معروف است، توانسته است تحولات شگرفي را در تمدن و توسعه بازي کند.

در اين پارادايم، سازمانهاي دولتي، شرکت ها و بنگاههاي اقتصادي و صنعتي، امروزه با تأثیر پذیری از تحول دیجیتال و Industry 4، بايد براي تداوم حضور و گسترش، ارزش هاي جديد نزد مشتريان/مشترکين/ذينفعانِ خود، ايجاد نمايند. در عصر دیجیتال، استفاده از تکنولوژی ها و زیرساخت های دیجیتال توانسته است پتانسیل های چشمگیری برای توسعه و ارائه ارزش های نوآورانه ایجاد نماید. در همین راستا مدیران بايد با شناخت درست قابلیت های سازمان خود، نقشه راه تحول دیجیتال را برای بهره مندی از فرصت های موجود در عصر دیجیتال تدوین کنند. امروزه برای داشتن یک برنامه تحول دیجیتال موفق، بايد شناخت درستی از استراتژی و مدل عملیاتی دیجیتال داشت و به جای رویکرد انفعالی نسبت به تحول دیجیتال، به صورت فعالانه در راستای تغییرات روزافزون دیجیتال جهت مديريت ريسک ها و جذب فرصت هاي جديد، اقدام نمود.

تحول ديجيتال چيست؟

قبل از تعريف تحول ديجيتال، بهتر است به دو عبارت Digitization و Digitalization اشاره شود. Digitization به معني الکترونيکي کردن داده هاي غير الکترونيکي و Digitalization به ديجيتالي کردن روالها و فرايندها اطلاق مي گردد. Digitalization يک اقدام پايين به بالا (Bottom Up) است که توسط مديران و کارشناسان مياني انجام مي شود.

تحول دیجیتال (Digital Transformation)، در يک نگاه کلان، تصویرسازی مجدد از کسب و کار در عصر دیجیتال و يا استفاده از فناوری های نوظهور و دیجیتال برای ایجاد فرآیندهای جدید تجاری یا تغییر در کسب و کار، فرهنگ و تجارب مشتری ناميده مي شود. تحول ديجيتال يک سلسله اقدامات استراتژيک و بالا به پايين (Top Down) است که رقابت پذيري بيشتر، ارزش آفريني حداکثري، بهره وري بالاتر، تصميم گيري مستندتر را در ساختار سازماني جديد، ارائه مي نمايد.

همچنين در تعریفی دیگر، تحول دیجیتال به یکپارچه سازی تکنولوژی و فرهنگ در کلیه فرآیندهای کسب و کار سازمان با محوریت چگونگی ارایه ارزش به مشتری تلقي مي شود.

همچنين یک چارچوب تحول دیجیتالی، يک زيرساخت چابکِ سفر مشتريان/مشترکين/ذينفعان به دنياي خدمات ديجيتالي است که با ارائه فرآیندهایی با اهداف قابل دستیابی، داده محوري و تمرکز بر تصميم گيري مبتني بر نتايج برای سازمان‌، ارائه می کند، و سازمان را به سمت کسب و کار دیجیتالي و خلق ارزش هاي جديد سوق می دهد.

«تحول ديجيتال به مثابه تبديل کرم ابريشم به پروانه است. پروانه Functionality هاي بسيار بيشتري نسبت به کرم ابريشم دارد که اين Functionality ها تحول بنيادين پروانه است.»

براي آغاز تحول ديجيتال اقدامات مقدماتي زير لازم مي باشد:

  • درک زنجیره ارزش سازمان/ کسب‌وکار
  • درک مزيت هاي رقابتي موجود و مطلوب
  • شناسايي دقيق خصوصيات مشتريان/مشترکين/ذينفعان و دسته بندي آنها و پيشنهادات و خدمات آنها
  • مطالعه دقيق تکنولوژي ها و دستاوردهاي جديد مرتبط با بازار، صنعت و مشتري/مشترک/ذينفع
  • شناسايي و تدوين دقيق استراتژي هاي موجود
  • شناسايي شاخص هاي کليدي عملکرد و نتايج (KPI و KRI) هر گروه از فرآيندهاي اصلي و تعيين مقادير قابل اتکاي هر شاخص
  • تمرکز بر داده محوري (Data Driven بودن) براي پاسخگويي به نياز هر مشتري/مشترک/ذينفع و سفارشي سازي پيشنهادات و خدمات
  • شناسايي کاربردهاي ديجيتال سازمان بصورت اقدامات ميان کاربردي(Cross-Functional)
  • ترسيم نقشه راه تحول ديجيتال

در انتها مي توان نتايج قابل تصور تحول ديجيتال را مواردي همچون، مشارکت نزدیک تر با افزایش همکاری، مهندسی محصولات و خدمات نسل بعدی، افزایش بهره‌وری و نوآوری نیروی کار، ايجاد مزيت هاي رقابتي جديد، ارائه تأثیر زیاد تجارب همگرا در سازمان و کاهش هزینه ها و خطرات با تصمیم گیری آگاهانه متصور شد.

بعنوان يک جمع بندي مختصر مزاياي تحول ديجيتال را مي توان بصورت زير بيان کرد:

  1. کسب تجارب خوب مشتری و بهبود رضایت مشتری
  2. ساماندهي و ساده سازي دقيق فرآيندها و عملیات
  3. افزایش بهبود بهره وری و انعطاف پذیری
  4. افزایش چابکی، نوآوری و پیشرفت مداوم
  5. کاهش هزینه ها
  6. تقويت همکاری در سازمان
  7. به اشتراک گذاري و تقويت مهارت ها و دانش

برخي از خدمات تحول ديجيتال عبارتند از:

  • ارزیابی بلوغ دیجیتال (Digital Maturity Assessment)
  • برنامه ریزی و اجرای استراتژی دیجیتال (Digital Strategy Planning And Execution)
  • توسعه فرهنگ سازمانی دیجیتال (Developing New Digital Culture)
  • طراحی مدل عملیاتی دیجیتال (Designing Digital Operating Model)
  • تهيه نقشه راه تحول ديجيتال (Design & Drive Digital Transformation Road map)
  • استقرار حاکميت (سنجش، راهبری و پایش) تحول ديجيتال(Digital Transformation Governance)
  • توليد زيرساخت هاي ارائه خدمات Business Analytics و Data Analytics
  • توليد زير ساخت هاي Open Data  و Open API
  • توليد زير ساخت نرم افزاري تحول ديجيتال يکپارچه شامل انواع Web App و Mobile App و … (Agile Solution Development)